Museumnacht Leiden is terug en het programma gaat weer verbazen, verbluffen en verrassen. Op 6 juni 2026 bezoek je alle musea in Leiden met één ticket. Stel je eigen programma samen in de app of dwaal door de stad. Tickets via: museumnachtleiden.nl
Twijfelachtige speedrondleidingen
Wetenschap is eigenaardig; ze is doorlopend in ontwikkeling waardoor je nooit weet hoe het écht zit. Door de eeuwen heen hebben wetenschappers hun best gedaan om de wereld om zich heen te begrijpen. Stel je voor, je staat volledig achter een bepaalde theorie, maar ineens wijst nieuwe kennis een heel andere kant op. Het zorgt voor -met terugwerkende kracht- bijzondere concepten of uitvindingen. Van een planeet met oortjes en een spermacel met een mini baby erin, tot lijden voor God, levensreddend rook in je achterste, en zeemonsters op landkaarten. Onze rondleiders nemen je in 20 minuten mee langs enkele twijfelachtige hoogtepunten van onze collectie. Ongeveer elke tien minuten vertrekt er een tour, dus dit mag je niet missen.
Speedlezing: Hoe spot je fake news uit de Romeinse oudheid?
Het zal je niet verrassen dat het verdraaien van de waarheid iets van alle tijden is. Nu noemen we het al snel nepnieuws en koppelen we het aan het digitale tijdperk en social media. Historici kunnen je echter vertellen dat 'fake news’ helemaal niet zo uniek voor onze tijd is. In het Leidse onderzoeksproject Roman Fake News? onderzoekt Indira Huliselan hoe dat zit. Waar vervalste documenten vroeger simpelweg als onwaar terzijde werden geschoven, zijn ze hier juist een waardevolle bron. Want waarom werd zo’n document gemaakt en door wie, en wat zegt het over de wereld waarin het ontstond? In de lezing vertelt zij o.a. over vervalsingen van het rechtbankverslag van Jezus, en hoe er in de tijd van keizer Constantijn de Grote twee versies van rondgingen. Welke was de vervalsing, of waren ze dat allebei? Met welke bedoelingen werd zo’n vervalsing gemaakt? Kunnen we de vergelijking met fake news trekken?
Deze speedlezing duurt van 20.30 tot 21.00 uur.
Speedlezing: De chimpanzee zonder ritmegevoel
Walvissen zingen lange liederen die ze van hun ouders leren, de melodieën van motten zijn voor ons bijna onhoorbaar, en papegaaien kunnen menselijke liedjes leren. Primaten staan genetisch heel dicht bij de mens, maar ze zijn helemaal niet muzikaal of talig zoals wij. Bioloog Michelle Spierings onderzoekt verschillen en overlap tussen mensen en dieren. Waar stopt taal en begint muziek? Wanneer is het simpelweg kopiëren en wanneer is het meer dan dat? Door te onderzoeken hoe dieren luisteren en geluiden herkennen, krijgen we beter zicht in de evolutie van onze eigen taal en muzikaliteit. Je hoort bij deze speedlezing de meest bijzondere diergeluiden (geniale R2D2 imitaties door spreeuwtjes!?) en je ontdekt hoe biologie en communicatie met elkaar verbonden zijn.
Deze speedlezing duurt van 21.30 tot 22.00 uur.
Speedlezing: Brein-mythes door de bril van een hersenchirurg
Al vanaf de Griekse Oudheid behandelde men hersenletsel en krankzinnigheid door een gaatje in de schedel te boren. Later was een oplossing voor ongewenst gedrag een omstreden lobotomie, waarbij men verbindingen tussen delen van de hersenen doorsneed. Momenteel wordt er onderzoek gedaan naar een mogelijke connectie tussen seriemoordenaars en momenten van hersentrauma op een eerder moment in hun leven. Het is wel duidelijk; ons brein is een mysterieus en ingenieus orgaan waar we nog lang niet alles over weten. Wie kan je daar beter over vertellen dan iemand die al honderden (levende) hersenen blootgelegd heeft? Neurochirurg Wilco Peul geeft zijn blik op een aantal brein-mythes en vertelt over de laatste onderzoeken die eeuwenoude kennis lijken te weerleggen.
Deze speedlezing duurt van 22.30 tot 23.00 uur.
De leugen lounge
Strijk neer op een zitzak in een museumzaal. De lichten zijn gedimd en een muzikant weeft een mysterieus elektronisch patroon met zijn instrument. In het midden van de zaal zit een opmerkelijk figuur. Hij vertelt over het ontstaan van het heelal, onzichtbare biologische netwerken en onmogelijke natuurkundige wetten. Het lijkt alsof hij weet waar hij het over heeft, toch klinkt het soms twijfelachtig. Lukt het jou om het niet op te zoeken op je zakcomputer? Laat het los en omarm de twijfel! Je zal nooit weten of dit dubieuze duo je misleid heeft…
Er zijn zes sessies van een kwartier verspreid over de avond; 20.30-20.45 & 21.15-21.30 & 22.00-22.15 & 22.45-23.00 & 23.30-23.45 & 00.15-00.30.
LEGO for science
Met LEGO spelen voor de wetenschap? Jazeker, hier kan het! Onderzoekers van de Universiteit Utrecht komen langs met een uniek sociaal experiment. Waar ben jij te vinden als je naar het park gaat: zoek je een rustig plekje in de schaduw van een boom, een zacht grasveld voor je droompicknick, een pittoreske vijver om de eendjes te voeren… of wil je juist veel ruimte voor een groot feest! Gooi de bak om, ontwerp en bouw in tien minuten tijd samen met andere bezoekers jouw ideale park. Laat je vooral niet nerveus maken door de onderzoekers die je ondertussen bestuderen.
De omgekeerde wereld
‘The Innsbruck Goggle Experiments’ klinkt intrigerend en dubieus tegelijk. Dit onderzoek uit de jaren ‘50 bestudeerde de subjectiviteit van perceptie. Proefpersonen droegen -de hele dag lang- een speciale bril die hun beeld omdraaide. Boven werd onder, en onder werd boven. Na meerdere dagen klungelen en aanmodderen, gebeurde er iets bijzonders. Vanaf gemiddeld de zesde dag draaide hun brein vanzelf het beeld weer om, ze zagen alles door de bril hetzelfde als dat ze het normaal zouden doen. Een bijzonder aanpassingsvermogen van het brein! Probeer het deze avond zelf ook, loop je met succes een parcours af met deze opmerkelijke omkeerbril?
De verdraaide waarheid
Bij De verdraaide waarheid doe je een aantal proefjes en activiteiten die je juist aan het twijfelen zetten. Kom je verwonderen over hoe deze ongeloofwaardige dingen werken. Twijfel over wat je ziet, wat je kan en hoe het allemaal helemaal niet objectief is!
- Bij Mijn rare ogen; de foto-expo verwonder je je over foto’s en plaatjes die je laten zien dat je ogen (of je hersenen?) eigenlijk totaal onbetrouwbaar zijn! Zie beweging of kleur die er helemaal niet is, verhoudingen die niet kloppen, en een heksje dat voor je ogen zweeft. Je ogen zijn niet te vertrouwen!
- Bij De gespiegelde werkelijkheid kan je aan de slag met een heel bijzondere kaleidoscoop. Creëer samen het mooiste plaatje, de vormen en bewegingen zijn bijna hypnotiserend. Je kan zelfs een kaleido-selfie maken!
Muziek om te scoren laat je zien dat zelfs wat je denkt te kunnen, niet objectief is. Welke invloed heeft je omgeving op hoe goed je een taak kan uitvoeren? Probeer het uit met een zenuwspiraal, zal de muziek je helpen of juist niet?
De waarheid van de waarzegster
Bij Rijksmuseum Boerhaave hebben we het in 2026 over waarheid. Is een waarheid absoluut, is de ene waarheid belangrijker dan de andere, en wanneer geloof je iemand? We dagen je uit! Deze avond kom je oog in oog met een waarzegster. Zij gaat heel anders te werk dan een gemiddelde wetenschapper: geen grondig gespecificeerde en analytische hypothese, maar tarotkaarten, intuïtie, oerkracht en een betoverende glimlach. Neem plaats aan haar tafeltje en laat je verrassen door een mini-reading. Wie weet onthult ze een heel verrassende waarheid over jouw leven…
Trotseer de wervelwind machine
Je kent het gevoel wel, je ziet iemand iets doen op tv en je denkt 'Ik zou dat veel beter kunnen' of ‘zo moeilijk is dat toch niet’. Squid games, de Mol, Survivor, Wipeout... We beginnen klein met een uitdaging die je vast gezien hebt bij oude Amerikaanse tv-shows; de wervelwind machine! Vang zoveel mogelijk balletjes die je genadeloos om de oren vliegen. Bestudeer hoe anderen het doen en bedenk een veel betere tactiek. Laat ons maar even zien hoe het moet.
DJ in de binnentuin
Het museum heeft een hele mooie, ruime binnentuin met een bar. Haal een frisse neus en neem even pauze van je drukke festival planning. Drink je een biertje en doe je een dansje? Van 21.30 tot 23.30 uur brengt DJ MITTÅ je in de juiste stemming met de leukste popmuziek en je favoriete klassiekers!
Maak een magisch wensflesje
Kan je wel wat geluk gebruiken in de liefde, hoop je op goede tentamenuitslagen of ben je toe aan een financiële meevaller? Kom een ‘wens in een flesje’ maken tijdens de Museumnacht! Culturen van over de hele wereld, door de hele geschiedenis van de mensheid heen, kennen speciale gebruiken met symbolische betekenissen. Van eeuwenoude runen op een beschermende amulet, tot een geluksknoop of klavertje vier. De wetenschap heeft weinig te zeggen over het bestaan van een hogere macht die zich door bepaalde rituelen of symbolen aangesproken voelt. Wel weten we veel over het placebo-effect. Als je écht in iets gelooft, dan heeft dat zeker invloed op je leven. Kom het zelf uitproberen door een wensflesje te maken voor iemand die wel wat extra steun of geluk kan gebruiken.
