Javaanse landkaarten zijn uiterst zeldzaam. In het monumentale standaardwerk The History of Cartography (1987-2015) worden er slechts drie vermeld. Een paar jaar geleden werd er in het Nationaal Archief een unieke verzameling van elf Javaanse kaarten uit 1825 (her)ontdekt.
De handgetekende en handgekleurde topografische kaarten in uiteenlopende stijl geven districten weer van de toenmalige residentie Semarang. Ze zijn van belang als historisch erfgoed geproduceerd op het snijvlak van de Javaanse en Europese cultuur en wetenschap. Enkele ervan zijn bovendien ware kunstwerken. Soms wordt de naam van een districtshoofd vermeld en een datum, meestal in april 1825. Dit was drie maanden vóór het uitbreken van de beruchte Java-oorlog.
In 1876, toen de collectie geregistreerd werd, omschreef de archivist deze als volgt: ”Elf kaarten van de residentie Samarang, door inlanders in hunnen eigenaardigen stijl vervaardigd, waarvan men waarschijnlijk in Europesche verzamelingen niet vele voorbeelden zal aantreffen”.
Over de herkomst en achtergrond van de kaarten is verder volstrekt niets bekend. In deze lezing gaat onderzoeker Ben Arps in op de vraag wat het verhaal achter deze kaarten zou kunnen zijn. Wie heeft ze gemaakt? Waarom? Wat vertellen ze over de Javaanse cartografie? Wat zien we er in terug van de lokale maar ook koloniale gebruiken, kunst en cultuur?
Over de spreker
Ben Arps is hoogleraar Indonesische en Javaanse taal en cultuur aan de Universiteit Leiden. Hij doceert hierover en heeft veel gepubliceerd. In één van zijn onderzoeksprojecten probeert hij, samen met collega’s van Universitas Sebelas Maret in Solo, Indonesië, om het verhaal achter de Semarangse kaarten te reconstrueren.
Praktische informatie
Wanneer: De lezing vindt plaats op vrijdag 3 juli 2026 van 16.30 tot 17.30 uur. Aansluitend is er tijd voor vragen tot 18.00 uur. Als u het museum wilt bezoeken dan raden we u aan om dat vooraf aan de lezing te doen, de museumzalen sluiten om 17.00 uur.
Waar: In de congreszaal van Rijksmuseum Boerhaave of online via de livestream.
Taal: Nederlands
Kosten: Het bijwonen van de lezing is gratis op vertoon van een geldig entreebewijs. Dat is bijvoorbeeld een ticket voor het museum of geheel gratis als je een Museumkaart hebt. Koop je ticket online met korting, kijk hier voor de toegangsprijzen. Het volgen van de livestream is gratis.
Aanmelden: Aanmelden voor de lezing in de zaal, of via de livestream, kan via onderstaande knoppen. Voor beiden is er een ander aanmeldformulier.
