Oud-directeur van Rijksmuseum Boerhaave, Dirk van Delft, presenteert zijn nieuwe boek 'Uit het hart. Leven en werk van fysioloog en Nobelprijswinnaar Willem Einthoven'.
Willem Einthoven (1860-1927) is de vader van het ECG (elektrocardiogram) ofwel ‘hartfilmpje’. De gezondheidszorg kan niet zonder: dagelijks worden er wereldwijd miljoenen geregistreerd. Dankzij die ECG’s won Einthoven in 1924 als eerste Nederlander de Nobelprijs voor de Fysiologie of Geneeskunde.
Einthoven, opgegroeid op Java, studeerde in Utrecht geneeskunde. November 1885 volgde op 25-jarige leeftijd zijn benoeming tot Leids hoogleraar. Een demonstratie van de menselijke hartactiviteit op een congres in Bazel gaf zijn loopbaan een beslissende wending. Dankzij zijn snaargalvanometer, waarmee hij in 1901 naar buiten trad, wist hij de hartactiviteit zo nauwkeurig in beeld te brengen dat het instrument zijn weg vond naar het ziekenhuis.
Over het boek
Uit het hart portretteert een warm familiemens en een keiharde doorzetter. Bescheiden, eerlijk en rechtdoorzee, wist Einthoven met ongeëvenaarde werkkracht tot grote hoogten te stijgen. Zoals een leerling het uitdrukte: ‘Een werkelijk geniaal iemand, lucide en van hoogstaand karakter, een briljant onderzoeker.’
Over de auteur
Dirk van Delft is fysicus, oud-directeur van Rijksmuseum Boerhaave en emeritus hoogleraar Erfgoed van de natuurwetenschappen aan de Universiteit Leiden. Als gastonderzoeker op het Instituut Lorentz doet hij wetenschapshistorisch onderzoek ten behoeve van biografieën.
Programma
14:00 Inloop
14:30 Welkom door Jan-Jaap de Haan, directeur RMB
14.35 Keynote door dr. Manon Kloosterman (UMC Utrecht), namens de Hartstichting: '125 jaar het hart in beeld: van Einthovens ECG tot moderne ECG-technieken'
15:00 Dirk van Delft over ‘Einthoven, het telecardiogram en de doorgeknipte telefoonkabel’
15:20 Aanbieden eerste exemplaren Uit het hart aan Jan-Jaap de Haan en kleindochter Tineke Einthoven
15:30 Receptie en signeren
16:30 Einde
Toelichting voordracht Manon Kloosterman:
In deze keynote volgen we de ontwikkeling van het elektrocardiogram (ECG), ofwel hartfilmpje. Van Einthovens snaargalvanometer uit 1901 via de eerste 12-kanaals ECG’s uit de jaren vijftig tot moderne technieken die de elektrische activiteit van het hart steeds gedetailleerder in beeld brengen. We maken de stap van ECG naar body surface potential mapping (BSPM) en ECG-imaging (ECGI), en ontdekken hoe deze technieken nieuwe inzichten geven in de elektrische veranderingen van het hart bij patiënten met een erfelijke hartspierziekte – én uitzicht bieden op betere, vroegere herkenning.
Praktische informatie
Wanneer: De presentatie vindt plaats op zondag 27 september 2026 van 14.30 tot 15.30 uur. Aansluitend hebben we een borrel tot 16.30 uur. Als u het museum wilt bezoeken dan raden we u aan om dat vooraf aan de lezing te doen, de museumzalen sluiten om 17.00 uur.
Waar: In de congreszaal van Rijksmuseum Boerhaave
Kosten: Het bijwonen van de lezing is gratis op vertoon van een geldig entreebewijs. Dat is bijvoorbeeld een ticket voor het museum of geheel gratis als je een Museumkaart hebt. Koop je ticket online met korting, kijk hier voor de toegangsprijzen.
